Waarom De Correspondent gewoon een uitstekend opinieblad is

Deze maand bestaat De Correspondent één jaar. Heeft Rob Wijnberg geherdefinieerd wat nieuws is? Natuurlijk niet. Hij maakt gewoon een uitstekend opinieblad.

In september van 2012 stopte Rob Wijnberg nog maar als hoofdredacteur van NRC Next; deze maand is De Correspondent, de site die hij daarna oprichtte, alweer een jaar in de lucht. In de tussentijd schreef Wijnberg ‘De Nieuwsfabriek’, waarin hij zijn ideeën uit elkaar zette en nam hij een column in De Groene Amsterdammer. Ook al hebben Wijnberg en zijn redactie moeite om alle leden aan te houden die zich inschreven voor De Correspondent officieel begon, is de site een succes. Alleen de theorie over journalistiek die Wijnberg predikt, grenst aan het zorgwekkende fundamentalisme.

In de reeks ‘Kijken in de ziel’ van Coen Verbraak zette Wijnberg zijn visie nog eens uiteen aan de hand van een citaat van Joris Luyendijk: “Als je de wereld uitsluitend bekijkt via het nieuws, weet je aan het einde van de dag precies hoe de wereld niet werkt. Het zijn allemaal uitzonderingen op de regel. Dat heeft bij mij echt wel iets gedaan. Wat ik doe als journalist en later als hoofdredacteur van de krant, is mijn publiek voeren met iets dat uiteindelijk een wereldbeeld oplevert dat niet alleen half waar is of op sommige delen niet klopt maar echt misleidend is.”

Dat klinkt zeer wijs tot iemand een keer de tijd neemt om daarvan de consequenties door te denken. Toevallig deed Wijnberg dat onlangs in Knack zelf. Tegenover Paul Daenen van De Morgen keek hij terug op zijn ontslag bij NRC next en de krantenwereld. “En sindsdien is er echt niet zoveel veranderd. Neem dat vliegtuig dat vorige maand in Oekraïne is neergestort: geen krant die daar de volgende dag niet mee opende”, verzuchtte hij. Zo’n drama is natuurlijk een uitzondering: dat vertekent alleen maar het beeld dat we van Vladimir Poetin hebben.

Wijnberg leest – hoeft het gezegd? – liever achtergrondverhalen dan nieuwsberichten. Daarom is hij met De Correspondent begonnen. In hetzelfde interview in Knack zegt hij namelijk geen enkele krant te kennen die zulke verhalen publiceert. Geen enkele. Als ik een columnist was, zou ik zo’n uitspraak ‘demagogisch’ noemen.

Voorpagina

Deze zomer las ik een bijzonder artikel over de Franse arbeidswetgeving. ‘Het getal dat veel Franse bedrijven vrezen’, heette het. Een werkgever die in Frankrijk zijn vijftigste werknemer aanneemt krijgt te maken met enorm veel regelgeving. Zo moet er een ondernemersraad met vakbondsafgevaardigden worden opgericht. In Frankrijk is dat geen lachertje, en daarom beperken veel bedrijven hun aantal werknemers liefst tot 49. Het hele verhaal voldoet aan alle regels van Luyendijk: het gaat niet over een spectaculaire uitzondering maar om een eenvoudige regel die toch een immense impact heeft.

In juli stond het op de voorpagina van The International New York Times. De voorpagina, Rob. Zelfs niet in het piekfijne weekblad van de krant.

In internationale kranten staan dagelijks verhalen waar Rob Wijnberg jaloers op hoort te zijn. De weekendeditie van The Financial Times is van een innemende diepgang en breedte, maar ook Nederlandse kranten publiceren alleraardigste achtergrondverhalen. Ik kan me niet voorstellen dat Wijnberg veel aan te merken heeft op Vonk, het weekendkatern van De Volkskrant. Kustaw Bessems zoekt daarvoor stukken bij elkaar die meestal zo op De Correspondent kunnen.

Enthousiasme

En dan zijn er de opinie- en weekbladen. Sinds Rob Wijnberg met De Correspondent begon, deed hij het met zijn roep om achtergrond en duiding en analyse voorkomen alsof hij naast Vrij Nederland en De Groene Amsterdammer een derde linksig opinieblad wilde beginnen. (Als hoofdredacteur van NRC next dacht ik al dat dat zijn plan was.) Nu De Correspondent een jaar bezig is, lijkt het ook dat precies te zijn geworden.

Veel auteurs schreven eerst voor weekbladen. Maurits Martijn en Tomas Vanheste kwamen van Vrij Nederland. Met Jesse Frederik, Ewald Engelen en Nina Polak deelt de site ook medewerkers met De Groene Amsterdammer – Lynn Berger schreef eerder voor het blad. Maar vooral de persoonlijke en opiniërende toon van de auteurs onderscheidt De Correspondent van kranten zoals weekbladen dat in hun onderwerpkeuze doen. De populairste auteur, Rutger Bregman, is een opiniemaker en bijwijlen activist. Martijn roert zich samen met Dimitri Tokmetzis in het debat over internet, data en privacy, en Engelen en Frederik hakken in op het Europese crisisbeleid. Daarnaast zijn er columns van Wijnberg, Femke Halsema en zowat elke medewerker die een leuk idee heeft.

Alleen: De Correspondent is veel beter dan De Groene Amsterdammer en Vrij Nederland.

De eenvoudigste reden is dat er een groter budget is voor de redactie als er geen papieren blad meer hoeft te worden gemaakt. Van het lidgeld gaat 53 procent naar het loon van medewerkers: voor papieren media is dat slechts 27 procent. Ook de directere stijl is aantrekkelijker. In de bladen zijn vaak maar echo’s te vinden van wat je op De Correspondent naar je hoofd geslingerd krijgt – het verschil tussen een artikel en een pleidooi. Vooral De Groene Amsterdammer heeft een deftigheid die het enthousiasme in de weg staat. Maar de belangrijkste reden is de manier waarop de redactie is georganiseerd. Bij De Correspondent krijgen auteurs een tuin waarin ze met hun lezers een thema kunnen uitspitten, terwijl bij weekbladen redacteuren vaak elke week over een ander onderwerp moeten schrijven. Dat zorgt ervoor dat het afgelopen jaar in elk weekblad ter wereld zo ongeveer hetzelfde artikel stond over de deeleconomie. Of over het succes van The Guardian. Of Vladimir Poetin. De originaliteit schiet er vaak bij in.

Raar leven

De Correspondent heeft de kwaliteit en de esprit om De Groene Amsterdammer en Vrij Nederland helemaal weg te concurreren – het lezerspubliek is, schat ik, ook veel jonger. Daarom is het des te onbegrijpelijker dat Rob Wijnberg zich op de kranten richt. De verslaggeving die zij verzorgen levert de grondstof waar weekendkaternen, opiniebladen en nieuwssites van leven. Als Wijnberg dat niet gelooft, moet hij zijn correspondenten maar eens meedelen dat ze geen kranten meer mogen lezen. Noem het nieuws of uitzonderingen of wat je maar wil: meestal gaat het over basisinformatie.

In zijn betoog stelt Wijnberg de crisis van de journalistiek verkeerd voor. Er is geen gebrek aan achtergrondverhalen en analyses maar aan verslaggeving. In ‘Flat earth news’ geeft Nick Davis als voorbeeld rechtbanken. Er zijn geen journalisten meer om rechtszaken op te volgen. The Financial Times publiceerde vorige week een alarmkreet over bedrijfsjournalistiek: steeds minder verslaggevers worden ingepakt door steeds meer woordvoerders. De grondstof die kranten aanleveren raakt op. En dat zou de duidingindustrie waar Wijnberg toe behoort duur kunnen komen te staan.

Rob Wijnberg maakt zich druk over nieuwsverslaggeving omdat hij het idee heeft dat die ons hele wereldbeeld bepaalt. Frits van Exter, hoofdredacteur van Vrij Nederland, had daar in ‘Kijken in de ziel’ een geruststellend antwoord op tegen Coen Verbraak: “Het is toch ook een beetje… we zitten hier aan tafel en we zijn allebei journalist en wij leiden natuurlijk een heel raar leven. Wij vinden het heel normaal om de hele dag naar de radio te luisteren of kranten te lezen en ’s avonds naar interessante programma’s te kijken en ook nog eens een weekblad te lezen. Een normaal mens doet dat toch niet? Nee.” Wijnberg denkt dat het leven van de meeste mensen net als het zijne is overwoekerd door nieuwsberichten, terwijl de meerderheid vaak geen idee heeft van wat er aan de hand is. Het is heus zo slecht niet als zij eens een krant zouden openslaan.

U las net een blog van mij. U had beter dit ontroerende interview met Max van Weezel gelezen. Daarin vertelt hij over hoe hij na een gesprek met Rob Wijnberg ging twijfelen aan de zin van politieke journalistiek.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s